Pratikte birbirine çok yakınmış görünen ve bu nedenle de birbirine çok karıştırılan iki kavram var: yöneticilik ve liderlik.

Yönetici, kelime anlamıyla yöneten, idare eden ve kapsamı itibariyle de kontrol eden kişileri ifade etmekte. Lider ise, yol gösteren, öncü anlamında. Liderlik, kişinin doğal yapısında var olması gereken bir özellikken, yöneticilik zaman içinde öğrenilebilmekte.

İki konum da iş hayatı için önemli, iki konum da vazgeçilmez. Liderlik iyi bir planlama, yöneticilik iyi bir uygulama gerektirmekte. Bu iki özelliğin bir kişide bulunması ayrıcalık, böyle bir kişinin şirkette bulunması için fark yaratmakta.

Yöneticilikten vazgeçebilirsiniz ama liderlikten değil

Aslına bakılırsa, yönetici ile lider arasındaki fark çok basit. Yöneticilik bir kariyer, liderlik ise meslek. İş hayatınızın seyri gereği bulunduğunuz yönetici konumundan hayatınızın bir noktasında vazgeçebilirsiniz. Hayatınızı farklı bir yöne döndürebilir ya da günün birinde profesyonel hayatınızı bitirebilirsiniz. Bu noktada yöneticilik sıfatını da bırakmış olursunuz. Halbuki liderlik bir meslektir. İsminizle birlikte yaşayacak bir meslek. Belki isminizin başına kimse bu sıfatı koymayacak ama şahsınızla birlikte bu sıfat da hayat bulacak ve yaşayacak. Bir kere liderlik sıfatı kazandınız mı, bundan vazgeçemezsiniz. Emekli oldum, diyerek inzivaya çekilemezsiniz. Buna ne yüreğiniz ve bilinç düzeyiniz, ne de gözünü size dikmiş, hareketlerinizi takip eden ve sizi pusulası olarak kabul etmiş kişiler izin verir.

Başarılı bir lider olabilmek için gerekli olan, 'tanımlanmış bir inanç'

Başarılı bir lider olmak için, pek çok kişinin sandığı gibi uzun boylu, alımlı, yakışıklı ya da güzel olmanız gerekmez. Başarılı bir lider olabilmek için, tanımlanmış bir inanç ve bu inancı gerçeğe dönüştürebilme cesareti gerekir. İçinizdeki en derin, en kuvvetli gerçeği rehber olarak aldığınızda, onun rolünü çok iyi anladığınızda, işte o zaman yöneticiden lidere dönüşmek mümkün olabilir.

İş yaşamında her zaman beklenenler, planlananlar gerçekleşmeyebilir. Rakibin, çevrenin, ekonominin beklenmeyen davranışları karşısında yapılması gerekenleri her zaman kitaplardan öğrenemeyiz. İşte bu tür durumlarda, yöneticilerin içinden liderler çıkar. Liderlerin arkasında, onun peşinden gitmeyi doğru bulan kişiler vardır. Bu kişiler, lideri severek, isteyerek, en önemlisi de inanarak takip ederler.

Liderliğin ardında güçlü bir öngörü yeteneği vardır. Çevresinde olanlara karşı duyarlı, farkındalığı yüksek, başkalarının yaşadıklarından dersler çıkaran, inancına sahip çıkan ve bunun için fedakarlık yapmayı göze alan kişiler liderdir.

Çalışma ile yöneticilik öğrenilir, liderlik keşfedilir

Yöneticilik ise, eğitim, tecrübe ve kişinin kendini yetiştirmesi, yenilemesi gerçeğine dayanır.

Liderlik özelliği bir kişide ya vardır, ya da yoktur. Bu noktadaki çalışmaların tümü, var olan ancak çeşitli sebeplerle gizli kalmış liderliği ortaya çıkarmakta faydalı olabilir, var olan cevheri keşfetmeye yarayabilir. Eğer kişinin ruhunda bu özellik yoksa, ne kadar çalışırsanız çalışın, sıfırdan bir lider yaratamazsınız.

Yöneticilik ise, zaman içinde öğrenilebilir, geliştirilebilir. Bu elbette ki bir süreçtir. Ancak ne yazık ki, teknik disiplinlerle verilen eğitimler, muhasebeci, pazarlamacı, mühendis vs. olmaya yönelik uygulandığından, insan yönetme sanatı konusunda bilgilendirilmemiş kişiler, gün gelip de bu sorumluluğu üstlendiklerinde atacakları adımlar konusunda tereddüt yaşamaktadırlar. Bu durumda, yıllar süren teknik eğitime karşın, günlük ya da haftalık yönetici eğitimleri ile açık kapatılmaya çalışılmakta, bu noktada da yöneticinin azmi, geçiş sürecinin seyrini belirlemektedir.

Lider belirleyici, yönetici uygulayıcıdır

Lider, bir anlamda başarının mimarı, yönetici ise mühendisidir.

• Yönetici, başkalarının hedeflerine hizmet eder. Lider, amaçları ve hedefleri kendisi belirler.

• Yönetici, başkaları tarafından yönetime getirilir. Lider, içinde bulunduğu kesim tarafından yönetime getirilir.

• Yönetici, gücünü prosedür vb. noktalardan alır. Lider, gücünü kendinden ve içinde bulunduğu gruptan alır.

• Yönetici, biçimsel olanı temsil eder. Lider, doğal olanı temsil eder.

Liderleri yöneticilerden ayıran diğer özellikler ise şöyle özetlenebilir:

• Güçlü bir öngörüye sahip olmaları,

• Geleceğe yönelik analiz yapabilmeleri,

• Yaratığı düşünceye değer vermeleri ve teşvik etmeleri,

• Çalışanlara daima yol gösterici ve örnek olmaları,

• Hem kendilerini, hem de birlikte hareket ettikleri kişileri motive edebilmeleri,

• İnisiyatif kullanabilme gücüne sahip olabilmeleri.

Kimse lider olmak zorunda değil ama...

Bir şirkette herkesin yönetici ya da lider olması söz konusu değil. Herkes üzerine düşeni yaptığı oranda işletmenin başarısı artar.

Bir organizasyondaki liderlerin öngörüsü, yöneticilerin uygulamadaki başarısı, çalışanların işi ve işletmeyi sahiplenişi sonucu oluşan sinerji, o organizasyonun gerçek gücüdür.