Bilgiye ulaşım artık çok kolay. Uzansanız, dünyanın bir ucundaki detay bir bilgiye erişebiliyorsunuz. Neredeyse herkes ve her şirket bu konuda aynı yapabilirliğe sahip durumda. Bu nedenle artık bilginin ham hali rekabette bir avantaj sağlamıyor. Önemli olan mevcut bilginin uyarlanmış hali. Bilgi; kişilere de şirketlere de ancak ham hali üzerinde yapılan araştırmalar, uyarlamalar ve eleştiriler sonrasında bir kazanım sağlıyor.

Şirketlerin farklılık yaratması için, çalışanların yaratıcılığının kamçılanması, düşünce paylaşımı önündeki mevcut ve potansiyel engellerin kaldırılması gerekiyor. Bu durumda da yönetim şekli ön plana çıkıyor, demokrasinin şirket içindeki mevcudiyeti ve oranı büyük önem taşıyor.

Neden demokrasi?

Çalışan eleştirilerine ve önerilerine önem veren bir ortam, ‘değer yaratmak’ ve ‘beyin yoğun üretim’ gerçekleştirmek açısından kritik bir nokta.

Günümüzde şirketler için en değerli kaynak “yeni ve sağlıklı fikirler” ve bu fikirleri özgürce dile getirecek yaratıcı çalışanlarsa, bu kişilerin önünü açacak olan da sağlıklı bir oluşum ve işleyiş sağlayacak şirket içi demokrasidir. Ancak, her doğru gibi, demokratik yönetimin de bir ideal noktası var elbette. Bu noktadan uzaklaştıkça riskler de gündeme gelmeye başlıyor.

Aşırı demokratik bir ortam, çalışanların hedefe odaklanmasını zorlaştırıyor ve verimi düşürüyor. İşyerinde yeterli demokrasiye sahip olunmaması ise, çalışanları bezdiriyor ve inisiyatif almaktan korkmalarına, zamanla pasifize olmalarına yol açıyor. Burada dengenin önemi ortaya çıkıyor. Kişilere bağlı olarak esnekleşebilen haklar gündeme geliyor.

Eğitim düzeyi, yönetim tarzında önemli

Şirketler, ancak çalışanlarının bilgi ve deneyimlerini paylaştıkları, dayanışma içinde sorunları çözdükleri bir ortamda ileriye gidebiliyorlar. Çalışanlar, ancak kendilerine değer verildiğini hissettikleri zaman performanslarını artırıyorlar. Yapılan araştırmalar gösteriyor ki, ücret artışları dahi, çalışanın kendisini değerli ve önemli hissetmesi kadar motive edici olamıyor. Diğer taraftan, aşırı disiplinli, dayatmacı, tehditkar bir yönetim tarzı da aynı şekilde şirketlere fayda sağlamıyor.

Şirkette demokratik bir yönetim tarzı oluşabilmesinde eğitim seviyesi büyük önem taşıyor. Eğitim düzeyi yükselen ve maddi gelişme kaydeden kuruluşlarda demokrasinin önü daha fazla açılıyor. Eğitim düzeyi yükseldikçe, çalışanlar fikirlerini belirtme konusunda daha aktif oluyor ve yönetime katılım oranının da arttığı görülüyor.

Çalışanların eğitim seviyesinin yükselmesi, kuralların ve uygulamaların daha esnek hale gelmesine imkan veriyor. Eğitim hayatlarında kurallara ve disipline alışmış olan çalışanlar için, iş hayatlarında bu sistemi yürütmek daha kolay oluyor, hatta özgürlüğün sınırlarını kendileri çizebiliyorlar. Aksi durumların oluşma ihtimaline karşı ise, şirketlerde bu disiplini kontrol edecek mekanizmalar kuruluyor.

Demokrasinin sınırları var

Demokrasi, tıpkı ülke yönetimlerinde olduğu gibi, şirket yönetiminde de belli esaslara bağlıdır. Demokrasi, sınırsız özgürlükler değil, doğru ve yerinde paylaşılmış haklar olarak algılanmalıdır. Demokrasi, şirketlere güç verir ama unutulmamalıdır ki, her şey gibi demokrasinin de sınırsız olması yarardan çok zarar getirebilir. Sınırları çalışanlar belirleyebilir ama belirlenmediği veya belirlenen sınırlara uyulmadığında organizasyon içinde olaya müdahale edecek birimler ya da kişiler mutlaka olacaktır. Şirketin yaşaması için bu bir zorunluluktur. Şirketin varlığı, orada görev yapan herkes için ve bunun da ötesinde ülke ekonomisi için başlı başına önem taşır.

Demokrasinin yokluğu çalışanları mutsuz kılar, şirketin gelişimini durdurur, hatta yıkıcı olur. Doğru ve hakkıyla kullanılmayan haklar ise, başkaları ve şirketin bütünü için zarar vericidir. Bu durumda;

Gereğinden fazla demokrasi yerine, yerinde demokrasi…

Herkese demokrasi yerine, hak edene demokrasi…

Kısaca, hak edene, hak ettiği kadar demokrasi.