"Esneklik" ve "Güvence" kavramlarının bir araya getirilmesiyle oluşturulan güvenceli esneklik (flexicurity) çalışma dünyasının en gözde kavramları arasında da yer alıyor.

Güvenceli esneklik, işten çıkarmaların kolaylaştırıldığı, ancak işsiz kalanlara yüksek düzeyde güvence sağlanan bir sistem olarak özetleniyor.

"Güvenceli esneklik" kavramı, şiddetlenen küresel rekabet ortamında işverenlerin tercihini yansıtan "esnek çalışma" (çalışma saatlerinin değişkenliği, kısa vadeli kontratlar, parça başı ücret vb.) sistemi ile işçilerin ısrar ettiği kanunla korunan güvenceli çalışma arasında bir ara noktayı temsil ediyor.

"Güvenceli esneklik"te işverenlerin işçi alması ve işten çıkarması kolaylaşırken, işçilere işten çıkarılma halinde yeni bir iş bulabilmeleri için gereken eğitimin sağlanmasını ve işçilerin iki iş arasındaki geçiş dönemlerindede ekonomik olarak desteklenmelerini öngörüyor.

Avrupa'da güvenceli esneklik

1990'ların ortasında güvenceli esneklik kavramı Avrupa'da hayat bulmuş. Danimarka'daki uygulamada, çalışanlar keyfi işten çıkarmalara karşı toplu iş sözleşmeleriyle korunuyorlar, ancak bunun dışında yasal bir güvenceye sahip değiller. Buna karşılık işsizlik yardımı alt ücret gruplarında son alınan ücretin yüzde 90'ına kadar yükselebiliyor. İyi kazanan kalifiye bir işgücünde ise söz konusu oran yüzde 60'tan daha az. Danimarka için, güvenceli esneklik kavramı olmasa da bu kapsamdaki uygulamalar yeni sayılmaz. Yaklaşık 100 yıllık bir geçmişe sahip. Çalışanların yüksek gelir seviyesine sahip olması ilkesi ise 40 yıldır hassas olunan bir nokta. Ayrıca, özellikle altını çizmekte yarar var, Danimarka'da sosyal diyalog ortamı çok gelişmiş düzeyde.

Avusturya'da işgücünün hakları güvence altında

Çok daha yeni iş hukuku düzenlemeleriyle gündeme gelen Avusturya'da ise, çalışan-işyeri arasında geleneksel iş ilişkisinden daha kapsamlı ve ülke çapında işgücünün haklarını güvence altına alan bir sigorta sistemi desteği mevcut. İşveren tarafından işten çıkarılma ile kıdem tazminatının ödenmesi olguları birbirinden ayrılmış, çalışan açısından iş değiştirmek bir sorun olmaktan çıkmış. Çalışanlar önceki iş ilişkisinde birikmiş haklarını bir sonraki işlerine rahatlıkla aktarabiliyorlar. Avusturya iş hukukunda çalışma zamanları  konusunda da ekstra esneklikler söz konusu.

Katı iş güvencesi düzenlemelerinin görüldüğü Almanya ve Fransa'da ise, güvenceyi azaltma yönünde çalışmalar var.

Güvenceli esneklikte esas olan, kazan-kazan ortamı yaratmak

Esneklik ve güvence, her ne kadar iş dünyası içinde birbirine zıt kavramlar gibi görünse de, aslında birbirlerini ve dolayısıyla da daha güçlü bir iş hayatını destekleyen uygulamalara dayanıyorlar.

Güvenceli esneklikte esas olan, taraflar için kazan-kazan ortamı yaratmaktır. Bu durumda hem işletmeler, hem de çalışanlar esneklik ve güvenceden faydalanırlar. Güvenceli esneklik sonucunda, işin daha iyi düzenlenmesi, çalışan becerilerinin artırılması ve bu sayede üretimde kaliteli artış, çalışanların değişime uyumunun sağlanması, işletme içi verimlilik yaratan eğitim yatırımlarından faydalanılması mümkün olur.

Esneklik

Esneklik; bireylerin okul döneminden iş hayatına, bir işten diğerine, çalışılmayan dönemden aktif iş hayatına, iş hayatından emekliliğe geçişlerde kolaylıklar sağlamayı amaçlar. Esneklik, sanıldığının aksine, şirketlerin işe alma veya işten çıkarmada daha fazla özgürlüğe sahip olmasına dayalı bir yaklaşım değil. Esneklik, çalışanların daha iyi iş imkanlarına kavuşmaları, yeteneklerini maksimum seviyeye getirmeleri de demek aynı zamanda. Bütün bunların dışında; yeni üretim ihtiyaçlarını ve becerilerini çabuk ve etkili uygulayabilecekleri esnek çalışma düzenlemeleri ve çalışma hayatı ile özel hayata ait sorumlulukların ilişkilendirilmesinin kolaylaştırılması anlamına da geliyor.

Güvence

Güvence ise; bireyin işini koruma garantisinin ilerisinde bir anlama sahip. Bireyleri, çalışma hayatları boyunca ilerlemelerini sağlayacak becerilerle donatmak ve bu kişilerin yeni iş olanakları bulmalarını sağlamakla da ilgili. Aynı zamanda, işgücü piyasasındaki geçişleri kolaylaştırmak üzere uygun işsizlik yardımlarının sağlanmasını da içeriyor. Ayrıca, vasıfsız ya da yaşlı çalışanlar başta olmak üzere tüm çalışanlara eğitim fırsatları sağlanmasını kapsıyor.

İstihdamdaki güvence anlayışı genelde;

- Gelir güvencesi,

- İstihdam güvencesi,

- Temsil güvencesi,

- Yaşam Güvencesi,

- Yetenek Güvencesi

başlıkları altında toplanıyor.

Bütün bu farklı güvenlik algılamaları iş gücünü fark edilir düzeyde artırmakta. İlk etapta kısa vadede maliyetleri yüksek gibi görünse de, sosyal sermaye ile karşılanabilmekte ve uzun vadede büyüme hızına katkıda bulunmakta.

Avrupa Komisyonu, güvenceli esneklikteki ilkelerini belirledi

Küreselleşme ve nüfus değişiminin yarattığı giderek büyüyen baskılarla başa çıkabilmenin yollarını arayan Avrupa Komisyonu, sorunun çözümü olarak, güvenceli esneklik yaklaşımını seçerek, Haziran 2007'de "Ortak Güvenceli Esneklik İlkelerine Doğru: Esneklik ve Güvence Yoluyla Daha Çok ve Daha İyi İstihdam" başlıklı bir bildiri yayınladı.

Komisyonun, üye devletlere yardımcı olmak ve yol göstermek amacıyla belirlediği ortak ilkelerden bazıları şöyle:

-    Güvenceli esnekliğin hedefi; uyum yeteneğini, istihdamı ve sosyal uyumu artırmak amacıyla yeni esneklik ve güvence şekilleri bularak Büyüme ve İstihdam Stratejisi'ni desteklemektir.

-    Güvenceli esneklik, işverenler, çalışanlar, iş arayanlar ve kamu kurumları açısından haklar ve yükümlülükler arasında bir denge oluşturulmasıdır.

-    Güvenceli esneklik, üye devletlerin özel koşullarına, işgücü piyasalarına ve endüstri ilişkilerine uyarlanmalıdır. Güvenceli esneklik tek bir işgücü piyasası modeli veya tek bir strateji oluşturulup uygulanması anlamına gelmemelidir.

-    Güvenceli esneklik, işgücü piyasasındaki 'içeridekiler' ve 'dışarıdakiler' arasındaki mesafeyi azaltmayı amaçlamalıdır. İçeridekiler, bir işten diğerine geçiş için hazırlanmalı ve bu geçişler sırasında korunmalıdır. İşsizler de dahil, tüm dışarıdakiler, istihdama kolayca katılabilmek için bazı giriş noktalarına ve sıçrama basamaklarına ihtiyaç duymaktadırlar. Bu kişiler de ağırlıklı olarak kadınlar ve gençlerdir.

-    İşe almalarda ve işten çıkarmalarda yeterli esneklikle birlikte, iş geçişlerinde güvence de olmalıdır. Yetkin liderler tarafından yönetilen, işin iyi düzenlendiği ve becerilerin sürekli geliştirildiği işyerlerinin yaratılması, güvenceli esnekliğin hedeflerindendir.

-    Güvenceli esneklik, kadın ve erkek için nitelikli istihdama eşit erişimi destekleyerek, iş ve aile yaşamı sorumluluklarını uzlaştırmaya dönük imkanlar sunarak cinsiyet eşitliğini desteklemeli ve tüm çalışanlara eşit fırsatlar tanımalıdır.

-    Güvenceli esneklik, tüm tarafların sorumluluk almaya hazır olduğu bir güven ve diyalog ortamı gerektirir.

-    Güvenceli esneklikte maliyet ve faydaların adil dağıtımı amaçlanmalıdır.

Uygulanabilir uygulamalar geliştirmek

Güvenceli esnekliğin amaçlarını ve uygulama esaslarını belirleyen bu ilkelerden de görüleceği üzere, bütün çabalar, iş hayatında dengeleri sağlamak, iş gören-işveren ilişkilerini sağlam temellere oturtmak adına. Kuşkusuz bu dengeler, iş hayatını, iş hayatı sosyal hayatı, sosyal hayat ülke barışını, ülke barışı dünya barışını etkilemekte.

Bize düşen ise, kendi gerçekliğimizi göz ardı etmeden, bu rüzgarda yararlanmak. Bu rüzgarın, yeterli farkındalık ve doğru kullanım ile, Türk iş hayatına artı değerler katacağı muhakkak görülüyor. Burada önemli olan yapıyı iyi tanımak ve ihtiyaçları iyi saptamak. Sonrasında da uygulanabilir uygulamalar geliştirmek.