Günümüzde, uluslar kadar, şirketleri harekete geçirebilen liderler de vazgeçilmez

İnsan doğası gereği sosyal yaşama yönelimlidir. Bu yönelim ise, insanoğlunu grupsal oluşumlara ve hareketlere itmektedir. Bir grup insanın olduğu her yerde hareket edilebilecek en doğru yön ve bu yönü saptayabilecek bir yönlendirici "lider" aranır. Bu kaçınılmaz…

Liderlik, insanlığın var oluşundan bu yana aranan, beklenen, üzerinde tartışılan bir kavramdır. Hiç kimse "ben liderim" diyerek lider olamaz. Liderliğe ilişkin yapılan en genel tanımlama, 'Bir grup insanı aynı amaç çevresinde birleştirebilme, grubu o amaca yönelik olarak harekete geçirebilme yeteneği ve bilgisine sahip olma durumu' olarak ortaya çıkmaktadır. Liderin liderliği, liderlik ettiği gruba ilettiği mesajların etkinliği, grubun liderin gösterdiği amaca olan bağlılığı ve ulaşabilirliği ile ölçülebilir.

Liderlerde olması beklenen özellikler

Liderlik üzerine çok sayıda araştırma yapılmış ve yapılmaktadır. Liderlerden beklentiler; grubu oluşturan bireylerin kişisel, kültürel alt yapıları, eğitim seviyeleri, hatta bulunulan coğrafi konuma dayalı değişkenlikler gösterebilmektedir. Böylesi farklı beklenti ve öngörülerin bulunduğu bir konuda, tümüyle ortak bir tanımlamaya ulaşmak, herkesçe kabul gören standart bir lider profili çizmek mümkün olamayabilir. Bununla birlikte, liderlik kavramı konusunda, bir liderde olması ve olmaması gereken nitelikler bağlamında bazı ortak noktalara ulaşılabilir.

Genel anlamıyla liderlik, bir statü veya pozisyon değil, bir süreç olarak değerlendirilmektedir. Bu değerlendirme ışığında, liderin yeniliğe, gelişmeye, güçlenmeye açık olması gerekliliği ortaya çıkmaktadır. İçinde bulunduğu grubun liderliğine soyunan veya grup tarafından bu tanımlama içinde algılanan birey, çözüm odaklı olmak, sürekli öğrenmeye çalışmak, olaylar karşısında sakin kalmak, konuştuğundan daha çok dinlemek benzeri çok sayıda özelliği taşımak veya geliştirmek durumundadır. Lider, problemleri rafta bırakamaz, bir problem gördüğünde çözüme yönelir. Yapılması gerekenler konusunda cesur, kararlı, amaçlarına tutkuyla bağlı, hedeflerini yapılabilirliklerine göre saptayan birinin liderliğinden söz edilebilir.

Öte yandan; liderlik kavramı içinde ele alınan özelliklerin pek çoğuna sahip olan biri, buna rağmen lider olamayabilir. Bilgiye aç, cesur, yeniliklere açık, hayal gücü geniş bir insan, dahi olabilir ama lider olamayabilir sözgelimi. Liderin en belirgin özelliği, kitleleri harekete geçirebilme yeteneğidir. Yolunda tek başına yürüyen birinin liderliğinden söz edilemez.

Liderlikte iki farklı yöntem

Araştırma ve öngörüler çerçevesinde, liderlerin liderlik yöntemleri konusunda iki temel açılımdan söz edilmektedir.

A- Bilgi birikimi, yetenek, ikna ve uzmanlığa dayalı liderlik özelliğinde, grubun liderin gösterdiği amaca bağlılığı ve istekliliği üst düzeydedir. Grubun üyeleri, liderlerinin uzmanlığına, bilgisine güvendikleri zaman, onun kararlarını, öngörülerini şüpheyle karşılamazlar. Belirlenen hedeflere olan inançları da buna bağlı olarak güçlü bir biçimde ortaya çıkacaktır.

B- Otoriteye, güce ve kurallara dayalı liderlik yaklaşımında ise, grubun diğer üyelerinin liderlerine bağlılıkları çok güçlü olamayabilir. Karşı koymanın bedelinden dolayı liderlerine itaat ediyor olmakla birlikte, kendilerinden beklenenleri yapmak konusunda çokça istekli olmayacaklardır. Böylesi bir durum, belirlenen hedefe ulaşılabilirlik yolunda daha fazla güçlükle karşılaşılmasını, daha çok efor ve zaman harcanmasını beraberinde getirecektir.

İş hayatında liderlik

İçinde bulunduğumuz bilgi çağı, insanı her an araştırmaya, öğrenmeye, gelişmeye zorlamaktadır. Bu araştırma ve öğrenme zorunluluğu, iş dünyası içindeki lider beklentilerini de artırmakta. Gerek sektörel gelişmelere ayak uydurulabilmesi, gerekse globalizasyon akımının getirdiği baskının karşılanabilmesi, iş dünyasındaki lider arayışlarına temel oluşturmakta.

İş dünyasındaki etkin tanımlamalar konusunda bazı açılımlar yapılmakta; bu noktada da girişimciler, yöneticiler ve denetmenler organizasyonların başarısı açısından önem kazanmaktalar.

Girişimci, genel anlamıyla, yeni projeler üreten, her an yeni fikirler, oluşumlar peşinde koşan, durağanlığa gelemeyen özellikleri taşır. Yeni bir projenin ortaya çıkması konusunda girişimcilerin rolü yadsınamaz. Öte yandan; ortaya konulan projenin, fikrin hayata geçirilmesi, uygulanabilirliği noktasında yöneticilerin devreye girmesi beklenmektedir.

Girişimci, proje ve fikir geliştirmekteki başarısını, onları hayata geçirme konusunda gösteremeyebilmektedir. Bu aşamada, ortaya konan yeni projenin uygulamaya geçirilmesi, belirli kurallar ve standartlar çerçevesinde sürekliliğinin sağlanması, yöneticilik özellikleri gerektirmektedir. Uygulamaya geçirilen bir projenin efektif olabilmesi, sürdürülmesinin anlamlı kılınabilmesi aşamasında ise, denetmenler olaya dahil olmaktalar. Denetmen, uygulamanın gerçekçiliğiyle, ortaya konan çaba ile elde edilen sonuçların oranları arasındaki ilişkiyle ilgilenir.

İş dünyasında lider, üç statüyü kendisinde birleştirebilendir

Bir organizasyonun başarısı, bu 3 statünün varlığı ve koordinasyonu ile yakından ilişkilidir. Lider ise, tanımlanan bu 3 statüyü kendisinde birleştirebilen, projeyi üreten, uygulamaya geçiren, uygulanabilirliğini öngörebilendir. Bu anlamda, iş dünyasının liderleri, yeniliklere açık, cesur, hayal güçleri aktif olan bireyler oldukları kadar, ayakları yere basan, verilenlerle alınanların dengesini kurabilenler olacaktır. Lider, etkin bir iletişim ve ikna yeteneğine de sahip olmalıdır ki, çalışanları ile arasındaki ilişkinin sağlıklı bir çizgiye oturmasını, organizasyonun hedefinin tüm çalışanlarca paylaşılabilmesini sağlayabilsin.

Toplumları, ulusları harekete geçirebilen liderler kadar, şirketinin hareket kabiliyetini artıran, çalışanlarını harekete geçirebilen liderlerin de vazgeçilmez olduğu bir dönem içinde yer almaktayız. İçinde bulunduğu gurupla en etkin iletişimi kurabilen, onlara en doğru mesajları en açık kanallar üzerinden verebilen lider, grubunun amaca ulaşmasını, belirlenen hedeflerin tutturulmasını sağlamak konusunda yolu yarılamış olur.